Za nazwiskiem Igo Syma kryje się nie tylko historia przedwojennego aktora, lecz także krótkie i burzliwe małżeństwo z Heleną Fałatówną, córką znanego malarza Juliana Fałata. Wyjaśniam, kim była jego żona, kiedy się pobrali, dlaczego ich związek się rozpadł oraz co stało się z ich synem.
Co naprawdę wiadomo o małżeństwie Igo Syma
- Żoną Igo Syma była Helena Fałatówna, córka malarza Juliana Fałata.
- Para pobrała się w czerwcu 1920 roku w Warszawie.
- Małżeństwo miało jednego syna, Juliana Piotra, urodzonego w 1922 roku.
- Związek szybko się rozpadł, a rozwód formalnie orzeczono w styczniu 1924 roku.
- Nie ma wiarygodnych dowodów, by Hanka Ordonówna była żoną Syma. Ich relacja wiązała się z pracą artystyczną i plotkami.
Kim była żona Igo Syma
Helena Rita Zdzisława Fałatówna, nazywana w rodzinie Kuką, pochodziła z artystycznego domu. Jej ojcem był Julian Fałat, jeden z najważniejszych polskich malarzy przełomu XIX i XX wieku, znany przede wszystkim z akwarel przedstawiających pejzaże, polowania i sceny zimowe.
Helena również miała uzdolnienia artystyczne. Kształciła się w prywatnej szkole malarskiej Marii Niedzielskiej, ale ostatecznie nie wybrała kariery malarki. To ważny szczegół, bo często przedstawia się ją wyłącznie jako córkę sławnego ojca i żonę aktora, pomijając jej własne zainteresowania oraz wykształcenie.
Helena poznała Karola Syma, późniejszego Igo Syma, jeszcze zanim zdobył popularność na ekranie. Ich relacja zaczęła się w czasie, gdy Sym był oficerem armii austro-węgierskiej i leczył rany w sanatorium w Bystrej. Związek połączył więc dwie osoby wychowane w rodzinach o mieszanych korzeniach i zainteresowaniach artystycznych.
Ślub z córką Juliana Fałata i szybki rozpad związku
Karol Sym i Helena Fałatówna pobrali się w czerwcu 1920 roku w Warszawie. Julian Fałat początkowo z rezerwą patrzył na przyszłego zięcia, lecz z czasem zaakceptował jego wybór. Pomagał mu nawet w znalezieniu pracy po zakończeniu służby wojskowej.
Małżeńskie życie nie przypominało jednak spokojnego rodzinnego obrazu. Sym długo przebywał poza domem, ponieważ nadal był związany z wojskiem, a później coraz mocniej interesowała go kariera sceniczna. Helena z kolei miała trudny charakter i nie czuła się dobrze w roli żony oficera, a następnie początkującego artysty.
Sprawa rozwodowa trwała niemal trzy lata. W 1923 roku Helenie przyznano wyłączne prawo do opieki nad synem, natomiast formalny rozwód orzeczono w styczniu 1924 roku. W dokumentach pojawiały się wzajemne oskarżenia, dlatego dziś trudno uczciwie wskazać jedną osobę odpowiedzialną za rozpad związku.
Jak wynika z opracowania VIVA, przyczyną rozwodu oficjalnie miała być niewierność Heleny. Trzeba jednak zachować ostrożność, ponieważ dokumenty z tamtej epoki nie zawsze pokazują pełny obraz relacji, a część szczegółów była później interpretowana przez autorów biografii.
Syn Igo Syma i Heleny Fałatówny
Jedynym dzieckiem pary był Julian Piotr Sym, który urodził się 29 maja 1922 roku w Krakowie. Chłopiec nosił nazwisko ojca, ale po separacji rodziców wychowywała go przede wszystkim Helena, przy wsparciu dziadka Juliana Fałata.
W zachowanych dokumentach widać, że relacja Syma z synem była skomplikowana. Aktor zgodził się, aby Helena zajmowała się dzieckiem i ponosiła główny ciężar jego wychowania. Nie oznacza to jednak, że można z całą pewnością odtworzyć jego emocje lub motywacje.
Los rodziny okazał się tragiczny. Julian Piotr zmarł w 1929 roku po ciężkiej chorobie, a dwa lata później Helena odebrała sobie życie. Te wydarzenia sprawiają, że historia pierwszej żony Syma jest czymś więcej niż ciekawostką z życia celebryty kina międzywojennego. To także opowieść o rodzinie dotkniętej rozpadem, stratą dziecka i kryzysem psychicznym.
Helena Fałatówna po rozwodzie
Po rozstaniu z Symem Helena wyszła za mąż za prawnika Mariana Józefa Niemczewskiego. Z tego związku miała dwoje dzieci, Lucynę i Lucjana. Po ślubie posługiwała się nazwiskiem Niemczewska, dlatego w późniejszych materiałach historycznych można nie od razu rozpoznać, że chodzi o tę samą osobę.
To właśnie zmiana nazwiska bywa powodem nieporozumień. Gdy ktoś szuka informacji o żonie Igo Syma, trafia czasem na wzmianki o Helenie Niemczewskiej albo Helenie z Fałatów. Nie chodzi o dwie różne kobiety, lecz o tę samą Helenę po kolejnych etapach jej życia.
W mojej ocenie najuczciwiej opisywać ją przede wszystkim jako Helenę Fałatównę, późniejszą Niemczewską, oraz wyraźnie zaznaczać, że małżeństwo z Symem było jej pierwszym związkiem i zakończyło się wiele lat przed śmiercią aktora.
Hanka Ordonówna nie była żoną Igo Syma
Jednym z częstszych błędów jest utożsamianie żony Syma z Hanką Ordonówną. Obie postacie łączyła działalność artystyczna, występy sceniczne i zainteresowanie prasy, ale Ordonówna nie była jego żoną.
W latach trzydziestych pojawiały się informacje o ich bliskiej relacji, a także plotki o romansie. Nie należy jednak mylić ekranowej lub scenicznej chemii z małżeństwem. Ordonówna była później żoną hrabiego Michała Tyszkiewicza, natomiast jedyną dobrze udokumentowaną żoną Igo Syma pozostaje Helena Fałatówna.
Podobne pomyłki wynikają z popularności obojga artystów. Sym grał z wieloma aktorkami, występował w filmach i rewiach, a jego życie prywatne opisywano w stylu typowym dla prasy międzywojennej. Dlatego przy takich biografiach lepiej opierać się na dokumentach rodzinnych i opracowaniach historycznych niż na samych wspomnieniach prasowych.
Dlaczego historia żony Syma pomaga zrozumieć jego biografię
Małżeństwo z Heleną Fałatówną przypadało na okres, gdy Sym dopiero budował swoją pozycję. Jako zięć znanego malarza zyskał dostęp do określonego środowiska towarzyskiego, ale jego kariera wynikała także z własnej aparycji, sprawności fizycznej i pracy w kinie niemym.
FilmPolski.pl odnotowuje, że aktor zagrał około czterdziestu ról filmowych, a jego kariera obejmowała produkcje polskie, austriackie i niemieckie. Życie rodzinne zakończyło się jednak na długo przed tym, jak po wojnie wybuchła sprawa jego współpracy z okupantem.
Nie łączyłbym więc automatycznie nieudanego małżeństwa z późniejszymi decyzjami politycznymi Syma. To dwa różne rozdziały jego życia. Pierwszy dotyczył prywatnych relacji i rodzinnych konfliktów, drugi zaś jego działalności podczas okupacji, która doprowadziła do wykonania na nim wyroku śmierci w 1941 roku.
Co zachować w pamięci o Helenie Fałatównej
Najkrótsza odpowiedź brzmi: żoną Igo Syma była Helena Fałatówna, córka Juliana Fałata. Pobrali się w 1920 roku, mieli syna Juliana Piotra, a ich małżeństwo zakończyło się rozwodem po kilku latach.
Jej historia nie powinna być sprowadzana do przypisu przy biografii aktora. Helena miała własne ambicje artystyczne, pochodziła z ważnej rodziny twórczej i przeżyła dramaty, które naznaczyły całe jej późniejsze życie. To właśnie ten osobisty wymiar sprawia, że losy pierwszej żony Syma pozostają interesującym fragmentem historii polskiej kultury międzywojennej.
