Wieczór, kilka wolnych godzin i ochota na polski film, ale w głowie tylko parę nazwisk? Wśród polskich aktorów mężczyzn znajdziesz zarówno klasyków kina, jak i twarze znane z nowych seriali, choć wybór dobrego punktu startu zależy od tego, jakiego rodzaju roli szukasz.
Najlepszy wybór zależy od filmu, nie od samego rankingu
- Klasyka: Zbigniew Cybulski, Tadeusz Łomnicki, Janusz Gajos i Jerzy Stuhr.
- Współczesne kino: Marcin Dorociński, Robert Więckiewicz, Dawid Ogrodnik i Tomasz Kot.
- Komedia i role popularne: Cezary Pazura, Piotr Adamczyk, Bartłomiej Topa.
- Rankingi mierzą różne rzeczy: ulubiony aktor nie zawsze jest tym, którego karta jest najczęściej odwiedzana.
Klasycy, od których łatwo zacząć
Niektóre role rozpoznaje się po jednym spojrzeniu albo sposobie, w jaki aktor wypowiada krótkie zdanie. Zbigniew Cybulski w „Popiele i diamencie” stworzył Maćka Chełmickiego, postać, która stała się jednym z najważniejszych ekranowych portretów powojennego pokolenia.
Inny rodzaj aktorskiej precyzji pokazuje Tadeusz Łomnicki w „Człowieku z marmuru”, a Jerzy Stuhr w „Wodzireju” łączy komizm z niepokojem. Z kolei Janusz Gajos w „Przesłuchaniu” potrafi budować napięcie bez efektownych gestów. Uważam, że te filmy dobrze pokazują, jak różne mogą być temperamenty aktorskie nawet w obrębie jednej epoki.
Jeśli masz ochotę na bardziej klasyczną opowieść, wybierz jedną z tych ról zamiast próbować nadrabiać całą filmografię naraz. A gdy interesuje cię kino współczesne, punkt ciężkości przesuwa się na aktorów, którzy dobrze odnajdują się w bardzo różnych konwencjach.
Współcześni aktorzy różnią się ekranowym temperamentem
W jednym filmie potrzebna jest powściągliwość, w innym postać, która od pierwszej sceny przyciąga uwagę. Marcin Dorociński często wybiera role wymagające kontroli i napięcia, jak w „Róży” czy „Jacku Strongu”; Robert Więckiewicz z kolei potrafi nadać bohaterom szorstkość i fizyczną intensywność, widoczną choćby w „Pod Mocnym Aniołem”.
Dawid Ogrodnik w „Chce się żyć” przekonuje skupieniem na szczególe, a Tomasz Kot pokazuje dużą rozpiętość ról w „Bogach” i „Zimnej wojnie”. Bartosz Bielenia w „Bożym Ciele” buduje postać oszczędnymi środkami. Jeśli wybierasz film pod konkretny nastrój, takie różnice między aktorami bywają bardziej pomocne niż ogólna etykieta „najlepszy”.
Rankingi widzów mówią o sympatii, a nie o jednym kanonie
„Najlepszy aktor” może oznaczać ulubieńca widzów, najbardziej rozpoznawalne nazwisko albo osobę, której role najchętniej się ogląda. To trzy różne kryteria, dlatego listy nie muszą wyglądać tak samo.
W badaniu „Segmentacja widzów kina w Polsce” przygotowanym przez Polski Instytut Sztuki Filmowej w marcu 2022 roku Marcin Dorociński znalazł się na pierwszym miejscu zestawienia ulubionych polskich aktorów, a Tomasz Kot na drugim. Wśród mężczyzn w pierwszej dziesiątce byli też Janusz Gajos, Cezary Pazura, Jerzy Stuhr i Marek Kondrat. To wynik określonego badania i jego momentu, nie ponadczasowy werdykt o aktorstwie.
Inny obraz daje zestawienie najczęściej odwiedzanych kart polskich aktorów na Filmwebie w 2024 roku. Na czele znaleźli się Jakub Gierszał, Tomasz Schuchardt i Piotr Witkowski, a dalej między innymi Dawid Ogrodnik i Marcin Dorociński, według rankingu Filmwebu. Popularność profilu nie rozstrzyga o jakości ról, ale podpowiada, które nazwiska mocno przyciągały uwagę użytkowników serwisu.
Komedię, dramat i kino sensacyjne obsadzają różne osobowości
Gdy masz ochotę na lżejszy seans, naturalnym wyborem może być Cezary Pazura, kojarzony z energią i komediowym wyczuciem, albo Piotr Adamczyk, który swobodnie przechodzi między kinem popularnym, dramatem i dubbingiem. W „Testosteronie” Pazura pokazuje komediowy rytm, a Adamczyk w „Dniu świra” pojawia się w zupełnie innym tonie niż w rolach kojarzonych z kinem biograficznym.
W dramacie szukaj ról, w których napięcie rodzi się z niedopowiedzenia: tu dobrze sprawdzają się Dorociński, Gajos czy Więckiewicz. W kinie sensacyjnym można zacząć od „Jacka Stronga” z Dorocińskim, a w opowieści o przemianie bohatera od „Chce się żyć” z Ogrodnikiem. Dobieraj film do roli, bo nawet rozpoznawalny aktor nie musi być równie przekonujący w każdej konwencji.
Dobry seans zaczyna się od jednej roli
Długa lista nazwisk niewiele pomoże, jeśli nie wiesz, czego masz ochotę oglądać. Prawdę mówiąc, polecam zacząć od jednego filmu i sprawdzić, czy interesuje cię bardziej aktorska powściągliwość, komediowa energia czy mocna transformacja postaci.
Do klasyki wybierz „Popiół i diament” albo „Wodzireja”; do współczesnego dramatu „Różę” lub „Chce się żyć”. Jedna dobrze dobrana rola często mówi o aktorze więcej niż przypadkowy ranking, a potem łatwiej zdecydować, po czyją kolejną kreację sięgnąć.
